Stravinsky’nin diş ağrısı
Evin İlyasoğlu
Son Köşe Yazıları

Stravinsky’nin diş ağrısı

27.09.2023 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Tarih boyu sanat dallarına imza atanların pek çoğu manevi ya da maddi acı çekmiş, çoğu da erken yaşta ölmüş sanatçılardır. Müzik sanatında da bunun örnekleri pek çoktur. Örneğin: J.S. Bach, öldüğünde 56 yaşındaydı. Onun zamanında elektrik olmadığından mum ışığı veya gaz lambası altında çalışmaktan görme duyusunu yitirdiğini yazar tarih. Oysa belki bugün basit bir katarakt ameliyatıyla gözündeki perde kalkabilirdi. Aynı yılda doğmuş olan çağdaşı George Fiedrich Handel de son yıllarını âmâ olarak geçirmiş; birbirlerini hiç tanımasalar da J.S. Bach ile aynı yazgıyı paylaşmışlardı. Üstelik her ikisini de ameliyat eden, şarlatanlığıyla ünlü Taylor adlı bir doktormuş. Bach ameliyattan bir-iki ay sonra kanamadan ölür. Handel de yaşamının son on yılını kör olarak geçirir. Onların ne acılar çektiklerini bazen yapıtarı bize yansıtsa da bazen de notaların arkasına saklamışlardır.

Oysa yeniçağların bestecileri dertlerini de notanın altına el yazısı olarak yazmayı doğal saydılar. Igor Stravinsky, Bahar Ayini’nini besteleyip bitirdiğinde son sayfanın altına şöyle bir not düşmüş:

Dayanılmaz bir diş ağrısı içinde bu eseri tamamladım.

Bu satır bir mektup niteliğinde: Önce şef ve orkestracılara, sonra dinleyicilere, daha sonra da müzik yazarlarına bir mektup. Onlarla dertleşmiş adeta. Yapıtını paylaştığı gibi diş ağrısını da paylaşmış!

2023-2024 MÜZİK MEVSİMİNE BAŞLARKEN

Ülkenin bütün sanat merkezleri önümüzdeki günlerde yeni mevsim dinletilerine başlıyor. İDSO bu mevsime bir turne programıyla giriyor. Turneler her zaman sanatçıları yüreklendirir. Onlara değişik akustik ortamlarda, değişik dinleyiciye çalmanın deneyimini kazandırır. Maestro Gürer Aykal yönetiminde İDSO Uzakdoğu turnesine çıkıyor. Turnenin ilk konseri Atatürk Kültür Merkezi’nde cuma gecesi yer alacak. Solist ünlü kemancımız Cihat Aşkın. Programda önce bir Japon besteci var: Yasushı Akutagawa (1925-1989). Onun yaylı orkestrası için Triptyk adlı yapıtıyla tanışacağız. Japon dinleyiciler de bizim Ulvi Cemal Erkin’in Keman Konçertosu’nu Cihat Aşkın’ın kemanından tanıyacaklar. Konserdeki son yapıt Çaykovski’nin 4. Senfonisi. Bu turne nedeniyle  İDSO konserlerine bir ay ara veriliyor. 7 Ekimdeki Cemal Reşit Rey Salonu’nun açılış konserini şef Murat Cem Orhon yönetiyor. Solist soprano Hanna Elizabeth Müller. Ferit Tüzün’ün Türk Kapriçyosu ile mevsime hoşgeldin diyen program, Richard Strauss’ın “Son Dört Şarkısı” ile devam edecek ve J. Brahms’ın 1. Senfonisi ile sonlanacak.

BETİN GÜNEŞ BODRUM HEREDOT’TA

Piyanist, kompozitör ve tromboncu Betin Güneş, enerji dolu, üretken ve yaratıcı bir insandır. İstanbul Mimar Sinan Üniversitesi Konservatuvarı’nda Judith Uluğ’un piyano; İlhan Usmanbaş’ın kompozisyon öğrencisi olmuş. Köln Müzik Akademisi’ne giderek şeflik, kompozisyon ve trombon dersleri almış, özel olarak da elektronik müzik çalışmış. Köln’e yerleştikten sonra orada kurduğu orkestralar, çağırdığı solistler ve hazırladığı konser programları ile ünlenmiş. Sahnede kendine özgü esprileriyle bestelerinin yazılış öyküsünü anlatması, solistlerini tanıtması dinleyiciyi kendine bağlar. Onu kim bilir kaç kez Boğaziçi Albert Long Hall konserlerine davet etmişizdir. Bütün salona nasıl da coşkuyla hitap etmiş, alkışlar durmak bilmemişti. Şimdi Betin, solistleri ve orkestrasıyla 6 Ekim akşamı 20.30’da Bodrum Heredot Kültür Merkezi’ne geliyorlar. Konseri düzenleyen değerli müzik insanı Numan Pekdemir, CSO’dan emekli, Antalya ve İzmir Devlet Senfoni Orkestralarının kontrbas sanatçısı. Biletler tükenmeden Heredot merkezinde yerinizi ayırın. Konser sonrasında havanız değişmiş olacak!

Yazarın Son Yazıları

Ayla Erduran’ın ardından

Tam geçen haftaki Ayla Erduran’ı anma etkinliği üstüne yazımı hazırlarken sevgili Yeşim Gürer Oymak’ın İKSV Genel Müdürlüğü’ne atandığını duydum.

Devamını Oku
14.01.2026
Mesut İktu’nun ardından

Geçen hafta 3 Ocak’ta çok değerli bir opera sanatçımızı, bariton Prof. Dr. Mesut İktu’yu yitirdik.

Devamını Oku
07.01.2026
Yalçın Tura’ya büyük ödül

Yalçın Tura’ya (d.1934) 2025 yılı Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri kapsamında “müzik özel ödülü” verildi.

Devamını Oku
31.12.2025
İnönü’nün anısına bir konser

İDSO’nun her yıl Erdal İnönü’nün anısına bir konser adaması ne kadar anlamlıdır.

Devamını Oku
24.12.2025
‘İnsan sesi’

Soprano ve şef Barbara Hannigan’ı 2023’te İstanbul Müzik Festivali çerçevesinde ve BİFO eşliğinde dinlemiştik.

Devamını Oku
17.12.2025
Selim İleri ve Leyla Gencer

Bir zamanlar Boğaziçi Üniversitesi’ndeki akademisyenlerin ürettikleri çalışmaları kamusal alana taşımak ve üniversitenin entelektüel canlılığını toplumla buluşturmak amacıyla rektörlüğün üst katındaki kütüphanede “Kitaplar Arasında Buluşmalar” düzenlenirdi.

Devamını Oku
10.12.2025
Aya İrini: İKSV Festivali’nin tanığı

Aya İrini: İKSV Festivali’nin tanığı

Devamını Oku
03.12.2025
Aykal-Darmar-Hornung ve Saygun

Geçen haftaki İDSO/DenizBank konserleri çerçevesindeki konseri değerli şefimiz Gürer Aykal yönetti.

Devamını Oku
26.11.2025
A.A. Saygun ve Gürer Aykal

Uzun yıllar önce maestro Gürer Aykal ile yaptığım bir söyleşide şöyle anlatıyordu...

Devamını Oku
19.11.2025
Tekfen Filarmoni ve Borusan İstanbul Filarmoni’den unutulmaz konserler

Geçen hafta Aziz Shokhakimov yönetimindeki Tekfen Filarmoni Orkestrası’nın İşSanat’taki açılış konserini dinledik.

Devamını Oku
12.11.2025
Erdal İnönü ve Zehra Yıldız

Erdal İnönü geçen hafta ölümünün 18. yıldönümünde mezarı başında anıldı.

Devamını Oku
05.11.2025
O ne güzel heyecandı

Bizim çocukluğumuzda Cumhuriyet Bayramı kutlamaları ilkokulda, ortaokulda yapılan törenlerle, marşlarla, okunan şiirlerle dolu dolu geçerdi.

Devamını Oku
29.10.2025
Howard Griffiths’i yeniden dinlemek

İngiliz orkestra şefi ve viyolacı Howard Griffiths ile dostluğumuz yıllar öncesine dayanır.

Devamını Oku
22.10.2025
Yeni mevsim hızlı başladı

Eskiden orkestraların mevsime başlarken ilk konserleri için “Daha üyeler yaz mahmurluğunu üstlerinden atamamış” diye eleştiriler çıkardı.

Devamını Oku
15.10.2025
İstanbul’da yeni mevsim rengârenk

Yaz yavaş yavaş bitiyor.

Devamını Oku
08.10.2025
Türk Dil Kurumu ödülüm

Türk Dil Kurumu ödülüm

Devamını Oku
01.10.2025
Leylâ Pamir’i anmak

Leylâ Pamir (1930-2023) çok değerli bir müzik insanıydı.

Devamını Oku
24.09.2025
Pekineller bir ilki gerçekleştirdi

Geçen hafta Atatürk Kültür Merkezi’nde 6-12 Eylül tarihlerinde yapılan “Pekinel Uluslararası Masterclass”ın AKM Tiyatro Salonu’ndaki kapanışını izledim.

Devamını Oku
17.09.2025
Dört günde iki kent ve bol müzik

Geçen hafta dört günlük bir Polonya turundaydım.

Devamını Oku
10.09.2025
Cem Mansur ve gençler

Cem Mansur’u uzun yıllardır tanırım. Özellikle gençlerin elinden tutması, onlara güvenmesi; orkesta programı hazırlarken bildik yapıtların yanı sıra çağdaş ya da az bilinen tarihi yapıtları izleyiciye ve orkestra üyelerine tanıtması onun en önemli başarılarındandır.

Devamını Oku
03.09.2025
Nehir söyleşisi nedir?

Bilmem dikkat ediyor musunuz son yıllarda ortaya çıkan “nehir söyleşisi” alt başlığı ile bir edebiyat türü var.

Devamını Oku
27.08.2025
Bülent Tarcan: Bir cerrah ve besteci

Kimi isimler, tarihe bir değil, iki imza atmıştır. Örneğin Bülent Tarcan!

Devamını Oku
20.08.2025
Sabah mutlu uyanmak

İnsan ne zaman mutlu uyanır?

Devamını Oku
06.08.2025
Müzikte Turquerie

Osmanlılar 14. yüzyılda Balkanlar’a girmiş, 15. yüzyılda Konstantinopolis’i fethetmiş ve 16. yüzyılda Viyana kapılarına dayanmış, uzun süre Avrupa’nın korkulu rüyası olmuşlar.

Devamını Oku
30.07.2025
Mizah, tango ve Scarlatti

Son zamanda yayımlanan üç kitaba değinmek istiyorum...

Devamını Oku
23.07.2025
53. festival de sona erdi

Bizim kuşak çok genç yaşlarındaydı İstanbul Müzik Festivali ile tanıştığında. Festivalin başlaması ilkbaharın gelmesiydi.

Devamını Oku
02.07.2025
Alfred Brendel’ın ardından

Çağımızın efsane piyanisti Alfred Brendel, ne harika bir çocukmuş ne de ailesinde bir başka müzisyen varmış.

Devamını Oku
25.06.2025
İstanbul’un her köşesi müzik

Önceki hafta 53. İstanbul Müzik Festivali güzel bir coşkuyla başladı: Yöneticiler, çalanlar, dinleyiciler hepsi yıllar içinde artık kocaman bir aile olmuş.

Devamını Oku
18.06.2025
Sessizlik-festival-Musa Bey

Geçen hafta Kurban Bayramı’ydı. Dört buçuk gün kadar sürdü.

Devamını Oku
11.06.2025
Elektra ve Nil Venditti

19. yüzyılın sonundaki post romantik besteci Richard Strauss (1864-1949) art arda iki opera birden besteler.

Devamını Oku
04.06.2025
Oya Başak’a mektup

Sevgili Oya’cığım, biliyorum, birazdan arayıp: “Bu hafta beni hangi konserlere götürüyorsun” diye soracaksın.

Devamını Oku
28.05.2025
BİFO’nun son konseri ve Gılgameş

Borusan İstanbul Filarmoni Orkestrası Carlo Tenan’ın yönettiği seçkin bir programla mevsimi kapattı.

Devamını Oku
21.05.2025
ENKA/Can Kiracı/ Opera Bale Festivali

ENKA/Can Kiracı/ Opera Bale Festivali

Devamını Oku
14.05.2025
Muhittin ve Gülseren Sadak

Muhittin ve Gülseren Sadak

Devamını Oku
30.04.2025
Aykal, Naz İrem ve Levendoğlu

Aykal, Naz İrem ve Levendoğlu

Devamını Oku
16.04.2025
Avrupa orkestralarında iki viyolacımız

Avrupa orkestralarında iki viyolacımız

Devamını Oku
09.04.2025
Dört dörtlük bir dinleti

Dört dörtlük bir dinleti

Devamını Oku
02.04.2025
Suna Korat’ı hiç dinlediniz mi?

Suna Korat’ı hiç dinlediniz mi?

Devamını Oku
26.03.2025
Aya İrini: Festivalin efsane tanığı

Aya İrini: Festivalin efsane tanığı

Devamını Oku
19.03.2025
BİFO’dan unutulmayacak bir dinleti

BİFO’dan unutulmayacak bir dinleti

Devamını Oku
12.03.2025