COVID-19 aşıları hakkında 6 soru ve yanıtları
Orhan Bursalı
Son Köşe Yazıları

COVID-19 aşıları hakkında 6 soru ve yanıtları

10.12.2020 07:00
Güncellenme:
Takip Et:

Dr. Fahrettin Koca, 100 milyon doz Çin şirketinin, ayrıca 25 milyon da Alman BioNtech şirketinin aşısının geleceğini duyurdu. Bakan Bey, önceki gün en güvenilir aşının bilinen klasik yöntemlerle yapılanlar olduğunu, BioNtech yöntemiyle ilk kez aşı üretildiğini belirtirken, bu ikincisi için adeta alt mesaj olarak “yenidir güvenilmezdir” demek istedi. Anlaşma yapılan Çin şirketinin aşısına olan güvensizliği yıkmak için söylediğini varsayabiliriz. Ama şimdi de BioNtech ile ani gelişen 25 milyon doz anlaşması gerçekleşince, biraz ayıp oldu. Böyle acele açıklamalar hiç iyi değil.

Bu notu düştükten sonra madem aşılar kapıya geldi dayandı, aşılar hakkında eldeki son bilgileri ScienceNews’tan derleyip sunayım dedim. Bu arada aşılarla ilgili en büyük bilinmeyenin, koronanın yayılmasını durdurup durdurmayacağı olduğunu da belirterek. Evet ilk soru bu. Bilim gazetecileri Tina Hesman Saey ve Jonathan Lambert’in derlemelerini kısaltarak vereceğim.

**

Soru: Aşı olursanız, yine de enfekte olabilir ve başkalarına bulaştırabilir misiniz?

Yanıt: Muhtemelen. Şimdiye kadar test edilen aşıların hiçbiri yüzde 100 etkili olmadı, bu nedenle aşılanmış bazı insanlar hâlâ koronavirüse yakalanabilir. Ayrıca Pfizer ve Moderna, aşıların insanlara virüs bulaşmasını engelleyip engellemediğini test etmediler. Esas olarak şirketler, aşıların insanları hastalık belirtilerinden koruyup korumadığını araştırdı. Yani sorunun yanıtı bilinmiyor. Aşılama yapınca sahada görülecek.

Soru: Peki, bu aşıların yararı ne?

Yanıt: Aşılar, insanlara virüs bulaşması durumunda hastalık geliştirme olasılığını ve hastalığın ciddiyetini azaltıyor. Hastanelerden uzak tutuyor, ölümleri önlüyor. Henüz bilinmiyor ama belki de COVID-19’un bazı uzun vadeli yan etkilerini azaltmada çok büyük yardımları olacak. Mesela COVID olmuş insanlarda gelişen kalp, beyin ve akciğer sorunları gibi.

İdeal bir aşı aslında bulaşma riskini azaltır. Ama her aşı için doğru değil. Mesela grip aşıları, her yıl yeni grip virüs türlerini tanımaz ve onlar karşısında etkisizdir. Bu nedenle grip aşılarının bileşenleri her yıl değişir. Değişmeyenlere karşı etkilidir. Gerçek olan, aşıların enfeksiyon olasılığını azalttığıdır.

Soru: Aşılanan insanlar yine de maske takacak ve sosyal mesafeye uyacak mı?

Yanıt: Evet. Aşıyla oluşan antikorların ve diğer bağışıklık savunmalarının oluşması birkaç haftayı alıyor. Pfizer ve Moderna’nın aşıları ilk dozdan 21 ila 28 gün sonra ikinci dozu gerektiriyor. Bu aşıların sunduğu tam korumanın gelişmesi en az bir ay alacak ve herkes maske ve mesafeye dikkat edecek..

Aşıların enfeksiyonu önleyip önlemedikleri henüz bilinmediğinden, aşılanmış bir kişinin virüsü kapıp başkalarına geçirmesi mümkün olabilir.

Aşılar, salgını kontrol altına almaya yardımcı olabilse de “insanlar bunun sihirli bir değnek olmadığını anlamalı”. Enfeksiyon oranlarını düşürmek için daha önce uygulamaları aniden terk etmek mümkün değil. Yani maske takılacak, sosyal mesafe korunacak, eller yıkanacak ve özellikle kapalı alanlarda büyük toplantılardan kaçınılacak. Ayrıca herkesi aşılamak zaman alacak.

Soru: Bu aşılar güvenli mi?

Yanıt: Şimdiye kadar güvenli görünüyor. Aşı yan etkilerinin çoğu, bir aşının alınmasından sonraki ilk haftalar ile aylar arasında oluşur. Klinik çalışmalarda toplanan veriler yan etki olarak ateş, baş ağrısı, kol ağrısı, enjeksiyon yerinde kızarıklık hissini içerdiğini gösteriyor. Bunlar beklenen sonuçlar, diğer aşılarda da söz konusudur. Aşılananlardan güvenlik verileri toplanmaya devam edecek.

Soru: Çocuklar veya hamile kadınlar ne zaman aşılanabilir?

Yanıt: Aşıların hiçbiri henüz 12 yaşın altındaki çocuklarda veya hamile kadınlarda test edilmedi. Bunlar yeni testleri bekleyecek. Pfizer, aşısını 12 yaş ve üstü ergenlerde test ediyor ve Moderna bunu yakında yapmayı planlıyor.

Soru: Bu aşılar sürü bağışıklığına ulaşmamıza yardımcı olabilir mi?

Yanıt: Bilim adamları, virüsün artık yayılamama durumuna ulaşması için nüfusun yüzde 60-80 kadarının aşılanması gerektiği düşüncesindeler. Ancak bu noktaya ulaşmak için kaç kişinin aşılanması gerekeceği hâlâ belirsizdir ve bu, aşının etkinliğine bağlı olacak.

Genel olarak, bazı aşılar, hastalığın şiddetini azaltmada daha etkilidir, bulaşmayı engellemekte daha az etkilidir. Pfizer ve Moderna’dan gelenler gibi aşıların bulaşmayı nasıl etkilediği hâlâ belirsiz. Bu aşılar bulaşmayı hiç engellemezse, aşılama yoluyla sürü bağışıklığının sağlanması imkânsız hale gelir. Ancak böyle bir senaryo çok düşük bir olasılık: Aşılar, örneğin hastalığın şiddetini düşürerek bir kişinin bulaşıcı virüsü tuttuğu gün sayısını azaltarak bulaşmayı azaltabilir.

Yazarın Son Yazıları

Marmara depremine yeni bir bakış var

Fay parçalar halinde kırılacak ve maksimum deprem büyüklükleri ancak 7.3’e ulaşabilecek.

Devamını Oku
15.01.2026
İran rejimi bölgeyi ateşe atabilir, Türkiye’ye etkileri ne olur?

İran’da molla rejimine karşı protestolar durmuyor, çok sayıda ölü var, yüzlerle ifade ediliyor.

Devamını Oku
13.01.2026
Yanardağ’dan Aysever’e... Suskunluğun anatomisi

Merdan’ı (Yanardağ) neredeyse hiçbir suçlama yöneltmeden içeri atma, üstelik Tele1 televizyonuna el koyma cesaretinin hüküm sürdüğü bir ülkede yurttaş güvenliğinin çok yönlü olarak risk altında (uzun süredir!) olduğunu söylemek bile artık bir cesaret denemesi mi olur?!

Devamını Oku
12.01.2026
Orta sınıfın düşüşü

Bu yılın gözde dizisi Kralın Düşüşü gibi oldu ama kastettiğim İpek Özbey ile Onur Alp Yılmaz’ın hazırladıkları kitap.

Devamını Oku
11.01.2026
Aziz Sancar’dan büyük bir başarı daha: Beyin kanserini farelerde yok ettiler

İki üç kez yazmıştım, Aziz Hoca, hızlı ilerleyen ve ölümcül bir beyin kanseri türü olan Glioblastoma’nın tedavisine yönelik çok ciddi bir yöntem geliştirdi ve ilk erken sonuçlar bu tedavinin mümkün olabileceğine ilişkin önemli umutlar doğurdu, diye.

Devamını Oku
08.01.2026
Askeri güç ile siyaset: Geleceği olabilir mi? Avrupa- Çin dayanışması

Bence Trump, bugünkü dünyada pek de geleceği olmayan bir siyaset dönemi başlattı.

Devamını Oku
06.01.2026
Dünyada her şey çöktü, kendini korumak bile ne kadar mümkün?

“Önce Amerika”, “En büyük Amerika” sloganları bugün yaşadıklarımıza (Venezüella’ya baskın) ve arkasından yaşayacaklarımıza ilişkin her şeyi açıklıyordu.

Devamını Oku
05.01.2026
İran’da rejimin tek çıkış yolu nükleeri iptal etmek mi?

En sonunda İranlılar, ekonomik çöküşe başkaldırdılar.

Devamını Oku
04.01.2026
Ekonomik panoramada kısa gezinti ve utanmazlık skalası tartışması

Ekonomik tablo yıllardır felaket.

Devamını Oku
30.12.2025
HÜDA PAR/DEM/İmralı el ele Kürt karanlığına

AKP, Türkiye ve Ortadoğu’da Kürdistan isteyen pankürdist, geçmişi karanlık HÜDA PAR’ı, 4 milletvekili vererek Meclis’e soktu.

Devamını Oku
29.12.2025
Hey Türkler, Anadolu, Trakya, savaşı kaybettiğinizden haberiniz var mı?

Kürt meselesini çözüm komisyonu sanki çıkmaza girdi gibi.

Devamını Oku
28.12.2025
Çin’in başarısının sırrı: Yüz binlerce genç mühendis

Anımsıyorum, 6-7 yıl önce Amerikan üniversitelerini bitiren fen alanlarında mühendislerin sayısı muhtemelen 400 bin kadar olduğuna ilişkin bir istatistiğe hayret etmiştim.

Devamını Oku
25.12.2025
Çin, 20 yılda kritik teknoloji araştırmalarının yüzde 90’ında öncü

Yukarıdaki başlık bana ait değil, dünyanın en önemli iki bilim dergisinden biri olan NATURE’a ait.

Devamını Oku
23.12.2025
6 yıllık ‘Manhattan Projesi’ ile Çin ABD tekelini kırdı

Bu proje İkinci Dünya Savaşı’nı bitiren atom bombası üretme projesi değil.

Devamını Oku
22.12.2025
Anket sonuçlarına ne kadar güvenmeli?

Onlarca anket önümüze geliyor ve buna göre yorumlar yapıyoruz.

Devamını Oku
21.12.2025
13 yıl öncenin büyük öngörüsü gerçekleşiyor mu?

Kaybettiğimiz Doğan Kuban Hoca’nın seçme yazılarına her hafta Herkese Bilim Teknoloji dergisinde yer veriyoruz.

Devamını Oku
18.12.2025
Ankara’nın F-35 rüyası bitti veya çok bedel ödemesi gerekir

Hayır, ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Barrack’ın F-35 konusunda verdiği yanıta dayanarak Ankara bu uçakların rüyasını bile göremez demiyorum.

Devamını Oku
16.12.2025
Bu anlaşmayı kim ‘Feshet’ dediyse suçlu o! Suriye tek mi olacak çok mu?

Bütün mesele bu. Derinden bir savaş veriliyor, bir varlık ve yokluk savaşı bu, olmak mı olmamak mı...

Devamını Oku
15.12.2025
Bu övgünün ardında ne var?

Şam hükümetini ve Suriye’yi kimler zayıf bırakarak dış güçlerin sürekli müdahalesine açık bir ülke konumunda tutmak istiyor sorusu çok önemli ama bugün Trump’ın Erdoğan’a olan büyük sevgisinin arka planında ne var sorusuyla başlayacağım.

Devamını Oku
14.12.2025
Tarihe geçecek diploma iptali davası Dreyfus’u gölgede bırakır

Bir ülke, bir iktidar, bir hukuk, bir yargı düşünün ki topluca hareketle bir kimsenin 31 yıl önce aldığı üniversite bitirme diplomasını geçersiz saysın ve iptal etsin.

Devamını Oku
11.12.2025
‘Bana uy, seni tekrar büyük yapacağım, yoksa yok olacaksın’

Trump yönetiminin hazırladığı Milli Güvenlik Stratejisi (Belgesi) büyük tartışma yarattı, özellikle Avrupa’ya ilişkin bölümleri. Trump karşıtı Amerikan medyası ve entelektüel yazarlar, Trump Avrupa’yı adeta düşman olarak görüyor yorumunu yaptılar.

Devamını Oku
09.12.2025
Ümmet mi millet mi? Av kim, avcı kim?

Bakın ne buldum.

Devamını Oku
07.12.2025
Şu 29 maddeye noldu ey komisyon? Yanıt: DEM istemedi!

CHP, “Öcalan’a serbestlik, anayasa değişikliğine DEM desteği, PKK’ye ülkede siyaset yapma özgürlüğü” komisyonuna katılırken demokratikleşme olmadan Kürt sorunu çözülmez diyerek 29 maddede bir paket sunmuştu, hatırlatmak istedim özetle de olsa...

Devamını Oku
04.12.2025
Ümmet: Parçalanmış bir Türkiye

Dünkü yazımın sonu “Peki niye şimdi ümmet” sorusuyla bitiyordu. Yer darlığından yanıtı yoktu.

Devamını Oku
02.12.2025
İmralı ve PKK’nin ‘ümmetçi Türkiye’ söyleminin anlamı ne?

Bugüne kadar seküler parti havası basan Kürt milliyetçi siyasal hareketini bir süredir “ümmet” heyecanı bastı.

Devamını Oku
01.12.2025
CHP’yi kurultay sonrası çok zor bir dönem bekliyor

CHP programını yeniledi, parti meclisini 80 kişiye çıkararak kapsayıcılığını ve halk nezdinde temsiliyetini artırdı, büyük bir inançla Özgür Özel iktidara geleceklerini söyledi.

Devamını Oku
30.11.2025
Adeta yargısız infaz kararı

Evet Fatih Altaylı’ya verilen 4.2 yıllık mahkûmiyet kararı, sözlerinde açık bir tehdit asla olmayan ve doğrudan cumhurbaşkanını hedef almayan, ana fikri Türk halkının seçimlerde oy kullanmayı artık çok sevdiği ve bundan asla vazgeçmeyeceği idi.

Devamını Oku
27.11.2025
DEM’in kaçırdığı, CHP’nin yapması gereken

CHP’nin “çözüm” komisyonuna katılırken verdiği sözü tutması iktidar kanadını ve bu kanada eklemlenenleri rahatsız etti.

Devamını Oku
25.11.2025
Yeni seçim ittifaklar olasılığına bir bakış ve sırat köprüsünde yürüyenler

Dünkü yazımın sonunda şu cümleler vardı: Süreç zaten yeni ittifaklar yaratacak ortama itildi.

Devamını Oku
24.11.2025
Neden İmralı dayatması? Çünkü sürecin lideri!

Evet, apar topar ve medyaya kapalı bir toplantı ile milletvekillerinden oluşan ve 5 kişi olacağı söylenen bir heyet, İmralı Adası’na gidecek.

Devamını Oku
23.11.2025
İddianamede yaldızlı bir casus öyküsü

İddianamede Eylem 13 başlığı altında çok ciddi bir iddia var:

Devamını Oku
17.11.2025
Burası Türkiye abicim, yarın ne olacağını kestirmek zor

AKP çok şükür kendinden önceki sağcı iktidarların izinden giderek ülkeyi, geçmişe kıyasla en büyük ekonomik çöküşe ve yoksullaşmaya itti.

Devamını Oku
16.11.2025
Olağanüstü döneme olağanüstü iddianame

4 bin sayfalık iddianame mi olurmuş?

Devamını Oku
13.11.2025
Millet, ‘dâhi adam’ın bu topraklardan çıkmasının gururunu yaşıyor

AKP’den önce 10 Kasım’larda sirenler çaldığında köprüde, caddelerde sokaklarda durmayan araçların ve yayaların sayısı hatırı sayılır ölçüde fazlaydı.

Devamını Oku
11.11.2025
Cumhuriyetin temeli ve Ata’nın bize mirası 3+2 altın anahtar

Bugün büyük Türk’ü anıyoruz.

Devamını Oku
10.11.2025
Üniversite diploması ne kadar değerli

ABD’de Gallup’un ağustos ayında gerçekleştirdiği anket ilginç sonuçlarıyla tartışma yarattı...

Devamını Oku
09.11.2025
Mesele salt İmamoğlu değil, yenilikçilik ve yerellik

Ekrem İmamoğlu’na casusluk suçlamasının hemen ardından oğlu ve babasının sorguya çekilmesine sıra geldi.

Devamını Oku
06.11.2025
Ahmet Türk ve hayal alemi

DEM heyeti ile cumhurbaşkanı arasında son yapılan ve sonucu merakla beklenen görüşme üzerine bir açıklama beklerken cumhurbaşkanı hukuk başdanışmanlarından Mehmet Uçum merakımızı giderdi.

Devamını Oku
04.11.2025
İstanbul ‘iş bilmez kadir bilmezler’in mi elinde? Peki ‘Biz ihanet ettik’ kim dedi?

Cumhurbaşkanı, İstanbul’un en değerli havaalanı Atatürk Havaalanı’nın yıkılarak yerine yapılan “millet bahçesi”ni ziyaret etmiş ve “İstanbul’umuzu iş bilmez, kadir kıymet bilmez, tarih ve medeniyet şuurundan yoksun kifayetsizlerin insafına terk etmiyoruz. İstanbul bizim göz bebeğimizdir. Bu aziz şehrin bir fetret devri daha yaşamasına gönlümüz asla razı değil” demiş.

Devamını Oku
03.11.2025
Bayrampaşa’ya çökme, genel seçimlerin provası mı?

Bayrampaşa Belediyesi’ni “ele geçirme eylemi” tam bir milli iradeyi hava cıva gören bir iktidar anlayışının tipik örneğidir.

Devamını Oku
02.11.2025