Gazeteciler fiili hizmet sürelerini borçlanmalı mı? Nail İnal'ın konuya ilişkin açıklayıcı bilgiler aktardı. İnal'ın açıklaması şu şekilde:
Sarı Basın Kartı sahibi gazeteciler
2098 Sayılı Yasa
24 Ağustos 1977 tarihinde yayınlanarak 1 Eylül 1977 tarihinde yürürlüğe giren 2098 sayılı yasanın 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'na eklediği Ek madde ile;
a) 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlar ile Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun kapsamına tabi olarak çalışanlar ve,
b) Basım ve gazetecilik işyerlerinde ağır ve yıpratıcı işlerde 1475 sayılı kanuna göre çalışan operatör, rotatifçi, rotaofsetçi, mürettip, tifdürükçü, ve benzeri
sigortalılar için her yıl için 90 gün sigortalılk süresine öngörülmekte(erken emeklilik), bu hakkın kullanılabilmesi için de en az 10 yıl (3600 gün) bu kapsamda çalışmış olmak gerekmekteydi.
506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 1 Ekim 2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu tarafından yürürlükten kaldırıldığı, 5510 sayılı yeni yasada bu konuda bir düzenleme de bulunmadığı için erken emeklilik hakkı da sona ermiş oldu.
6385 Sayılı Yasa
19 Ocak 2013 tarihinde yayınlanarak yürürlüğe giren 6385 sayılı yasa ile, 5510 Sayılı SGK yasasının 40.maddesindeki tabloya eklenen 16.sıra ile;
“16) Basın ve gazetecilik mesleğinde, Basın Kartı Yönetmeliğine göre basın kartı sahibi olmak suretiyle fiilen çalışanlar” için yıllık 90 günlük fiili hizmet süresi zammı uygulaması getirmiş bulunmaktadır.
1 Şubat 2013 tarihinden itibaren bu çalışanlar için “işverenler tarafından” % 1,5 oranında ilave sigorta primi ödenmeye başlanmıştır.
Sözü edilen yasa ile, 1 Ekim 2008 ile 31 Ocak 2013 arasında bu kapsamda geçen hizmetler için “borçlanma” imkanı getirmiştir. Dileyen sigortalıların üç aylık süre içinde Kuruma başvurması (Son tarih 30 Nisan 2013) ve altı aylık süre içerisinde hesaplanacak fiili hizmet süresi zammına ilişkin prim tutarını (% 1.5 oranındaki ek siorta primi) ödemesi gerekmektedir.
2098 ve 6385 sayılı yasa arasındaki uygulama farklılıkları
Yukarıda belirtildiği gibi iki yasa arasında kapsam farkı bulunmakta, 6385 sayılı yasa yalnızca “Basın ve gazetecilik mesleğinde, Basın Kartı Yönetmeliğine göre basın kartı sahibi olmak suretiyle fiilen çalışanlar”ı kapsamakta 1475 sayılı yasaya (yeni 4857 sayılı İş Kanunu) tabi gazete işyerlerinde çalışanları dikkate almamaktadır.
2098 sayılı yasa uygulamasında; bu kapsamda çalışılan(prim ödenen) sürenin dörtte biri sigortalılk süresine eklenmekte ve sigortalının erken emekli olması sağlanmaktaydı. 506 sayılı yasanın emeklilik için belirlediği asgari sürenin 25 yıl olduğu dikkate alındığında,
Örnek: 2098 sayılı Yasa kapsamında,
10 yıl çalışan sigortalı;
10 x 360 = 3600 / 4 = 900 gün yani, 2 yıl 6 ay erken, 22 yıl 6 aylık çalışma sonunda emekliliğe hak kazanmakta,
16 yıl çalışan sigortalı;
16 x 360 = 5760 / 4 = 1440 gün yani, 4 yıl erken, 21 yıllık çalışma sonunda emekliliğe hak kazanmaktaydı.
506 sayılı yasa (Eski SSK yasası) emeklilik için “sigortalılık süresi” ni esas alırken, 5510 sayılı yeni yasa “emeklilik yaşı”nı esas almaktadır. 6385 sayılı yasa da, 2098 sayılı yasadan farklı olarak “sigortalılık süresi” yerine “fiili hizmet süresi zammı” tabiri kullanmakta ve her iki yasa kapsamdaki çalışmaların 3600 günü aşması durumunda dörtte bir yerine sekizde birinin yaş haddinden indirilmesi öngörmekte, buna mukabil dörtte bir oranındaki gün sayısının prim ödeme gün sayısına eklenmesine olanak vermektedir.Bu kazanım her 360 gün fiili hizmet süresi için emekli maaşı oranına % 2 olarak yansıyacaktır.
Buradaki önemli ayrıntı, 2098 sayılı yasa uygulamasında, sigotalılık süresine eklenecek gün hesabında, prim ödenen gün sayılarının tamamı dikkate alınmaktaydı. 6385 sayılı yasa, bu süreden resmi tatil,hafta tatili,yıllık izin,hastalık izni, mazeret izni gibi fiilen çalışılmayan süreleri hesaba katmamaktadır. Özetle, bir tam yıl çalışan sigortalı 90 gün yerine, 65-70 gün fiili hizmet günü kazanabilecektir.
Borçlanma ne kazandıracak ?
1) 1 Ekim 2008 tarihinden önce bu kapsamdaki çalışmaların (süresine bakılmaksızın) dörtte biri, beş yılı aşmamak koşuluyla;
- sigortalılık süresine eklenecek ve
- emeklilik yaş haddinden indirilecek
2) 1 Ekim 2008 tarihinden sonraki çalışmaların (süresine bakılmaksızın) dörtte biri,
- Prim ödeme gün sayısına eklenecek,
3) 1 Ekim 2008 tarihinden önceki ve sonraki çalışma süresleri toplamı:
a) 3600 günü geçen sigortalılarda; (beş yılı aşmamak koşuluyla)
1.Ekim.2008 öncesindeki çalışmalarının dörtte biri ile,
1.Ekim.2008 tarihinden sonraki çalışmalarının sekizde biri;
- sigortalılık süresine eklenecek,
- emeklilik yaş haddinden indirilecek
b) 3600 günü geçmeyen sigortalılarda;
1.Ekim.2008 öncesindeki çalışmalarının dörtte biri;
- sigortalılık süresine eklenecek,
- emeklilik yaş haddinden indirilecek,
Sigortalılık süresi ve fiili hizmet süresini nasıl buluruz?
SGK Web sitesi www.sgk.gov.tr adresinden E-SGK başlığı altındaki E-Hizmetler tıklandığında açılan sayfada Hizmet Bilgisi 4a bugüne kadar sigortalı çalışmalarınızı detaylı olarak göstermektedir. Bu işlem için T.C.Kimlik numaranız, nufus kaydınızın bulunduğu il, cilt numarası ve doğum yılı gerekmektedir.
Hizmet dökümünüzde Belge No başlığı altındaki 2A ve 03A işaretli çalışmalarınız 2098 sayılı yasa kapsamında ödenen primleri göstermektedir. Bu belge numaraları 30.Eylül.2008 tarihinde son ermekte, bu tarihten sonraki çalışmalar 01A devam etmektedir.
1) 2A ve 03A işaretli satırlardaki prim ödeme gün sayılarınızı toplayınız. Çıkan rakamın dörtte birini emeklilik yaş haddinden düşebilirsiniz.Örneklersek, 2400 günlük toplam buldunuz ise, (2400/4=600/30= 20 Ay) emeklilik yaşınızı 1 yıl 8 ay aşağı çekecektir.
2) 01.10.2008 tarihinden sonraki 01A işaretli satırlardaki gün sayılarınızı da toplayınız. Ancak bu satırlardaki matrahları da ayrıca toplamalısınız. Bu toplamlar borçlanmada esas olacak. Buradaki toplam gün sayısının yaklaşık % 20 'sini düştükten sonra kalan gün sayısının dörtte birini 2A ve 03A işaretli gün toplamının dörtte birine ekleyiniz. 01A toplamınızı 1400 olarak varsayarsak;
1350 x % 20 = 270
1350 – 270 = 1080
1080 / 4 = 270 Gün
1080 / 8 = 135 Gün
1080 Gün Borçlanılabilecek süre
2400 Gün 2098 sayılı yasa kapsamındaki süre
3480 Gün Toplam süre
1 Şubat 2013 tarihinden itibaren bu kapsamda 120 gün daha prim ödediğiniz takdirde; Yani toplam 3600 gün yasa kapsamında prim ödediğiniz durumda,
2098 sayılı yasa nedeniyle 1 yıl 8 ay
6385 S.Y.borçlanma nedeniyle 4 ay 15 gün (135 Gün karşılığı)
1.02.2013 sonrası çalışması için 15 gün (120 Gün karşığı)
olmak üzere emeklilik yaşınız 2 yıl 1 ay aşağı çekilmiş olacak ve emekli aylığı bağlama oranınız; borçlanmadan gelen 270 gün ve 1.02.2013 sonrası çalışmadan gelen 30 gün ki toplam 300 gün karşılığı % 1.67 oranında artacak.
Emeklilik için başvurduğunuz tarihte 1.10.2008 öncesi ve sonrasındaki (1 Şubat 2013 tarihinden sonraki süreler dahil) 3600 gün sınırını aşmadığınız takdirde, yalnızca 1.10.2008 öncesindeki çalışmanızın dörtte biri süresi kadar emeklilik yaşınız öne çekilecek, diğer çalışmalarınız ise yalnızca emekli maaşınızın hesaplanması sırasında maaş bağlama oranını etkileyecektir.
Borçlanma durumunda ne kadar prim ödenecek ?
Hizmet süresi ile ilgili olarak yukarıda yapılan açıklamada, 1 Ekim 2008'ten sonraki gün sayılarını toplarken matrahları da ayrıca toplamanız gereğinden söz edilmişti.
Topladığınız matrahın yine yaklaşık % 20'sini düştükten sonra kalan tutarın % 1.5 ile çarpılması size ödemeniz gereken prim tutarının ne olduğunu gösterecek.
Basın Kartı Sahibi “emekli”ler borçlanabilir mi ?
Halen emekli maaşı almakta olan sarı basın kartı sahipleri de borçlanma başvurusu yapabilirler. Bu kişiler için erken emeklilik yada yaş haddinin öne çekilmesinden söz edilemeyeğinden, yapılacak borçlanma sonrasında emekli maaşı bağlama oranı değişikliği gündeme gelecek.
1 Ekim 2008 tarihinden emekli başvurusu yaptıkları tarihe kadar olan gün sayıları toplamı em çok 1560 gün olabilir. Bu toplamdan hafta tatili, resmi tatil, izin gibi süreler düşüldüğünde 1240 gibi gün sayısına ulaşılır, bu toplamın da dörtte biri işleme alınacağından (310 gün) aylık bağlama oranı en fazla % 2 gibi artabilecektir. Bu emekli maaşı artışının alabilmek için; söz konusu 1240 günlük süredeki prim ödeme matrahının % 1.5' u oranında prim borçlanılacak ve ödeme yapılacak.
