Deniz Berktay ile Kuzeyden Notlar: Savaşta yeni cephe!
Hatırlayacağımız üzere Ukrayna yönetimi, Rusların bahar sonu-yaz başlarında geniş çaplı bir taarruza girişeceğini söylüyordu. İşte geçen cuma gününden beri Rus kuvvetlerinin Harkov ilinin kuzeyinde başlattıkları saldırı, bu geniş çaplı taarruzun habercisi.
Deniz BerktayUkrayna’da çatışmalar, doğudaki
Donbas bölgesinde yoğunlaşmıştı.
Şimdiyse Harkov iline kuzeyden, Rusya
yönünden saldırı düzenlenerek yeni bir
cephe açılmış oldu. Ukrayna’nın Harkov
valisi, ilk günlerde Rus güçlerinin ilerlediği
haberlerini yalanlasa da Ukrayna’nın önde
gelen yayın organları, Rusların Harkov’un
kuzeyinde en az 6 köyü ele geçirdiklerini
ve güneye doğru ilerleme çabasında
olduklarını yazıyor. Şu sıralar Rus
kuvvetleri, sınıra 10 kilomete mesafedeki
Vovçansk beldesini ele geçirmeye
çalışıyor. Başarırlarsa Rus kuvvetlerinin
buradan güneye inerek Kupyansk ilçesini
arkadan sarması ve buradan da Harkov il
merkezine yüklenmesi kolaylaşacak.
Aslında bu, “geliyorum” diyen bir
saldırıydı. Zira Rusya yönetimi, Rusya’nın
Ukrayna sınırındaki illerinin Ukrayna
topçusu tarafından vurulmasını önlemek
için Ukrayna’da güvenlik koridoru
oluşturmak istediklerini ve bu nedenle
Harkov’un kendileri için önemli olduğunu
söyleyip duruyordu. Ukraynalı yetkili ve
uzmanlar da Rusların önceliğinin Harkov
ve Sumi illeri olduğunu söylüyordu.
Ayrıca Ruslar, son iki aydır Harkov ilindeki
altyapı tesislerini vuruyordu ki bunun,
Rusların taarruz öncesinde Harkov’un
altyapısını çökertme amacı taşıdığını
herkes biliyordu. Bunlara rağmen
Ukrayna’nın kuzeydeki savunmasının
zayıf kalması ve Ukrayna ordusunun
acilen başka bölgelerden Harkov’a takviye
kuvvet göndermek zorunda kalması
eleştirilere yol açtı.
Harkov, Ukrayna’nın ikinci büyük
şehri ve Ukrayna’nın sanayi merkezi.
Burasının Rusya’nın eline geçmesi,
Ukrayna ekonomisine ölümcül bir
darbe indirir. Burası aynı zamanda,
Rus yanlısı eğilimlerin daha yoğun
olduğu bir bölgeydi. 1918’de Kiev’de
Ukrayna milliyetçileri Ukrayna Ulusal
Cumhuriyeti’ni kurduklarında Sovyet
yönetimi, Harkov’da kendisine bağlı
“Ukrayna Sovyet Cumhuriyeti”ni
kurmuş, buradan edindiği kuvvetle
Kiev’i ele geçirmiş ve Harkov 1934’e
kadar Sovyet Ukrayna’sının başkentliğini
yaptıktan sonra, o tarihte başkent,
Kiev’e taşınmıştı. Şimdi yine Harkov
Rusların denetimine geçerse, Rusya,
burada kendisine bağlı yönetimler
kurarak “gerçek Ukrayna”yı kendisinin
temsil ettiğini söyleyebilir. Ruslar şu
anda bu şehre, 30 kilometre mesafede.
Önümüzdeki haftalar, daha da kritik
olacak. Harkov’un ele geçirilmesi ihtimali
dışında, Ukrayna’nın asker sıkıntısı çektiği
bugünlerde kuzeyden yeni bir cephe
açılması, Ukrayna kuvvetlerinin geniş
bir hatta dağılmasına yol açacak. Bu da
Ruslar’ın yakında bir başka noktadan
güçlü bir taarruzla cepheyi yarma
ihtimalini artıracak.
Sahadaki bu durum, Ukraynalı
uzmanların savaşa yönelik tutumunu
da değiştirdi. Ukrayna’nın önce gelen
uzmanlarından -Batı yanlısı çizgidekiVolodimir Fesenko, daha birkaç ay
önce Türkiye’nin ateşkes önerisine
“Türkiye kendi çıkarlarını gözetiyor”
diyerek tepki gösteriyordu. Ama iki
hafta önce verdiği bir demeçte, “Eğer
gelecek yıl da kaybettiğimiz yerleri
geri alma ihtimalimiz yoksa boşuna
asker kaybetmenin anlamı yok. Hem
ateşkes imzalamak bize de güçlenmek
için zaman kazandırır” demiş. Geçen yıl
bunu söylemek, cesaret isterdi. Bu da,
Ukrayna’da birkaç ayda havanın nasıl
değiştiğni gösteriyor.
denizberktay@yahoo.com